قانون جدید مهریه ، از شایعات تا واقعیت‌

قانون جدید مهریه ، سقف مهریه چند سکه است؟

این پرسش یکی از متداول‌ترین و پرتکرارترین ابهامات در ذهن افرادی است که قصد آغاز زندگی مشترک دارند یا با پرونده‌های مرتبط با مهریه روبرو هستند. در سال‌های اخیر، برداشت‌های نادرست، تفسیرهای شخصی و شایعات فراوانی درباره سقف مهریه و محدودیت‌های اجرایی آن در فضای مجازی و حتی گاهی در گفتگوهای روزمره منتشر شده که این امر موجب سردرگمی و نگرانی بسیاری از زوج‌ها و خانواده‌های آنان شده است. واقعیت امر این است که طرح اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی که بخشی از آن به موضوع مهریه می‌پردازد، تاکنون تنها در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است. برای لازم‌الاجرا شدن، هر مصوبه‌ای پس از مجلس، باید مورد تأیید شورای نگهبان قرار گیرد. این طرح هنوز مراحل تأیید در شورای نگهبان را به پایان نبرده و بنابراین، هنوز به مرحله اجرا نرسیده و قانون فعلی بدون تغییر برقرار است. این وضعیت انتظار، باعث شده تا بسیاری از اطلاعات در گردش، خصوصاً در مورد عدد یا سقف مشخص، فاقد اعتبار قانونی لازم باشند و استناد به آن‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

آیا در قانون جدید مهریه به ۱۴ سکه محدود شده است؟

این پرسش یکی از متداول‌ترین و پرتکرارترین ابهامات در ذهن افرادی است که قصد آغاز زندگی مشترک دارند یا با پرونده‌های مرتبط با مهریه روبرو هستند. در سال‌های اخیر، برداشت‌های نادرست، تفسیرهای شخصی و شایعات فراوانی درباره سقف مهریه و محدودیت‌های اجرایی آن در فضای مجازی و حتی گاهی در گفتگوهای روزمره منتشر شده که این امر موجب سردرگمی و نگرانی بسیاری از زوج‌ها و خانواده‌های آنان شده است. واقعیت امر این است که طرح اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی که بخشی از آن به موضوع مهریه می‌پردازد، تاکنون تنها در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است. برای لازم‌الاجرا شدن، هر مصوبه‌ای پس از مجلس، باید مورد تأیید شورای نگهبان قرار گیرد. این طرح هنوز مراحل تأیید در شورای نگهبان را به پایان نبرده و بنابراین، هنوز به مرحله اجرا نرسیده و قانون فعلی بدون تغییر برقرار است. این وضعیت انتظار، باعث شده تا بسیاری از اطلاعات در گردش، خصوصاً در مورد عدد یا سقف مشخص، فاقد اعتبار قانونی لازم باشند و استناد به آن‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

طبق قانون جدید که هنوز تایید و ابلاغ‌ نشده است، ضمانت اجرای کیفری مهریه، یعنی امکان بازداشت زوج به دلیل عدم پرداخت مهریه، تنها تا سقف ۱۴ سکه بهار آزادی برقرار است. به عبارت دیگر، اگر مهریه بیش از ۱۴ سکه باشد، زوج به خاطر عدم پرداخت مازاد مهریه زندانی نمی‌شود، اما زوجه همچنان حق دارد کل مهریه را از طریق روش‌های حقوقی مانند توقیف اموال منقول و غیرمنقول، مسدود کردن حساب‌های بانکی و دریافت حقوق ماهانه مطالبه کند. این تغییر قانون، با هدف ایجاد تعادل میان حمایت از حقوق زن و واقعیت‌های اقتصادی جامعه انجام شده و مانع سوءاستفاده یا فشار غیرمنطقی بر زوج‌ها می‌شود.

قبل از تصویب این قانون، مهریه‌های بسیار بالا به‌ویژه در عقدهای قدیمی، مشکلات متعددی ایجاد می‌کرد و بسیاری از زوج‌ها به دلیل عدم توانایی در پرداخت، تحت فشار شدید قرار می‌گرفتند. قانون جدید با محدود کردن ضمانت اجرای کیفری، هم امنیت مالی زوجه را حفظ کرده و هم امکان ازدواج سالم و منطقی را برای زوج‌ها فراهم نموده است.لازم به ذکر است که این قانون شامل همه عقدهای جدید پس از تصویب می‌شود و بر مهریه‌های ثبت شده قبل از آن تأثیر نمی‌گذارد. بنابراین، افراد با مهریه‌های پیشین همچنان می‌توانند حق خود را به صورت کامل از طریق اقدامات قانونی دریافت کنند. در ادامه، بررسی جزئیات قانون جدید مهریه و تفکیک واقعیت از شایعات، به متقاضیان کمک می‌کند تصمیمات آگاهانه و مطابق با قانون اتخاذ کنند.

اگر قانون جدید مهریه تصویب شود تکلیف مهریه های قبل از این قانون چه میشود؟

در فرض تصویب قانون جدید درباره مهریه، قاعده حاکم در نظام حقوقی ایران آن است که قوانین نسبت به آینده اثر دارند و اصل بر عدم عطف به ماسبق بودن آن‌هاست، به این معنا که حقوق مکتسبه‌ای که بر پایه قانون سابق و در زمان حاکمیت آن ایجاد شده‌اند، با تصویب قانون جدید از بین نمی‌روند یا دچار تغییر ماهوی نمی‌شوند، بنابراین مهریه‌هایی که پیش از لازم‌الاجرا شدن قانون جدید در نتیجه انعقاد عقد نکاح صحیح ایجاد شده‌اند، از حیث اصل دین و حق مالی زوجه به قوت خود باقی بوده و زوج همچنان در برابر آن متعهد است و قانون جدید نمی‌تواند به‌طور قهری میزان مهریه‌های سابق را کاهش دهد یا اصل حق مطالبه آن‌ها را زائل کند، مگر آنکه قانون‌گذار به‌طور صریح و روشن در متن قانون جدید حکم به شمول آن نسبت به روابط حقوقی گذشته داده باشد. با این حال باید میان اصل حق مهریه و شیوه اعمال و اجرای آن تفکیک قائل شد، زیرا در بسیاری از موارد قانون‌گذار بدون آنکه به ماهیت حق مالی تعرض کند، صرفاً قواعد ناظر بر نحوه مطالبه، رسیدگی قضایی، صدور حکم و ضمانت‌اجراهای اجرایی را تغییر می‌دهد و این‌گونه مقررات که ماهیت شکلی و اجرایی دارند، به محض لازم‌الاجرا شدن قانون جدید اعمال می‌شوند و می‌توانند نسبت به پرونده‌های در جریان و حتی مهریه‌هایی که پیش از آن ایجاد شده‌اند نیز اجرا شوند، بی‌آنکه به اصل استحقاق زوجه لطمه‌ای وارد شود. در نتیجه ممکن است مهریه‌ای که پیش از قانون جدید تعیین شده همچنان قابل مطالبه باشد، اما نحوه وصول آن، حدود اعمال ضمانت‌اجراها، ترتیب اجرای حکم یا ابزارهای الزام زوج به پرداخت، تابع مقررات جدید قرار گیرد. از این منظر، تغییر قانون الزاماً به معنای بی‌اثر شدن مهریه‌های سابق نیست، بلکه غالباً به معنای تغییر در مسیر و شیوه اعمال حق است. تشخیص دقیق دامنه شمول قانون جدید و این‌که کدام آثار آن نسبت به مهریه‌های پیشین قابل اعمال است، منوط به بررسی متن نهایی قانون، وجود یا عدم وجود مواد انتقالی، تصریح قانون‌گذار به عطف به ماسبق بودن یا نبودن و نیز ماهیت ماهوی یا شکلی مقررات وضع‌شده خواهد بود و بدون ملاحظه این عناصر نمی‌توان حکم قطعی و یکسانی برای همه وضعیت‌ها صادر کرد.

منابع:

قانون حمایت خانواده 

قانون مدنی