قانون جدید مهریه در ایران، کاهش سقف مجازات برای حبس زوج

 قانون جدید مهریه ۱۴ سکه در ایران؛ بررسی کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری و پیامدهای حقوقی

بحث کاهش سقف ضمانت اجرای مهریه این روزها به یکی از موضوعات داغ در فضای حقوق خانواده تبدیل شده است. بسیاری از مردم و کارشناسان حقوقی در حال تحلیل آثار این تغییر هستند و پرسش‌های فراوانی درباره زمان اجرایی شدن، میزان مهریه، شرایط مطالبه و تأثیر آن بر حقوق زنان و مردان مطرح می‌شود. تصویب قانون جدید مهریه در مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۴۰۴/۰۹/۱۲، که سقف ضمانت اجرای کیفری مهریه را از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه کاهش می‌دهد، نقطه عطفی در اصلاح مقررات مهریه در ایران محسوب می‌شود. لازم به ذکر است که این قانون پس از تأیید شورای نگهبان و ابلاغ رئیس‌جمهور، لازم‌الاجرا خواهد شد و تا پیش از آن، صرفاً به عنوان مصوبه مجلس مطرح است.این تغییر قانونی نه به معنای محدود کردن حق زنان برای مطالبه مهریه کامل است و نه به معنای حذف مهریه عندالمطالبه؛ بلکه چارچوب اجرایی آن اصلاح شده تا هم از سوءاستفاده‌های احتمالی جلوگیری شود و هم تعادل میان حقوق زوجین حفظ گردد.

آیا قانون جدید مهریه ۱۴ سکه تصویب شد؟

در ماه‌های اخیر، انتشار اخبار و ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی پیرامون تصویب قانون جدید مهریه و تعیین سقف چهارده سکه برای ضمانت اجرای کیفری موجی از ابهام ایجاد کرده است، در حالی که بررسی روند قانونی نشان می‌دهد طرح اصلاح قانون مهریه که با هدف کاهش زندانیان در آذرماه چهارصد و چهار در مجلس شورای اسلامی به تصویب اولیه رسیده بود، پس از ارسال به شورای نگهبان به دلیل تعیین سقف عددی ثابت و سلب اختیار قاضی در برخورد با بدهکاران متمکن با ایرادات شرعی مواجه و رد گردید. با این رد مصوبه، طرح برای اصلاح به مجلس بازگشته است و برخلاف شایعات گسترده در فضای مجازی، هیچ‌گونه قانون جدیدی در این زمینه به تصویب نهایی و ابلاغ رسمی نرسیده است؛ بنابراین تمامی اخبار پیرامون تغییر قطعی قوانین مهریه کذب بوده و رویه‌ها و قوانین پیشین از جمله ملاک بودن سقف یکصد و ده سکه برای ضمانت اجرای کیفری و لزوم اثبات اعسار یا تمکن مالی در دادگاه‌ها همچنان به قوت خود باقی است و مراجع قضایی کاملاً بر اساس رویه‌های سابق عمل می‌کنند.

مهریه عندالمطالبه و عدم الزام به عندالاستطاعه بودن مهریه در قانون جدید

یکی از ابهامات مهم در تحلیل قانون جدید مهریه، وضعیت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه است. قانون جدید بر اساس مصوبات مجلس و قانون مدنی، الزاماً مهریه را به عندالاستطاعه محدود نکرده است؛ مهریه همچنان می‌تواند عندالمطالبه باشد و زن می‌تواند از همان ابتدا تمام مهریه را مطالبه کند، بدون آنکه محدود به توانایی مالی شوهر باشد.

این نکته، همخوانی کاملی با ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی دارد که مالکیت مهریه زن را از زمان عقد تأکید می‌کند و تصرف وی را در مهریه مشروع و قابل استناد می‌داند.

ارزیابی پیامدهای حقوقی قانون جدید

۱. حفظ حقوق زنان

با وجود کاهش سقف ضمانت کیفری، حق زن برای دریافت مهریه کامل و مطالبه قانونی آن همچنان محفوظ است. این موضوع نشان می‌دهد که تغییرات صرفاً در زمینه ضمانت کیفری است و به ماهیت حقوق مالی زن خللی وارد نکرده است.

۲. کاهش فشار بر مردان

مردانی که توان پرداخت فوری مهریه بالا را ندارند، دیگر با خطر بازداشت مستقیم مواجه نخواهند بود و تنها محدودیت‌های حقوقی و مالی اعمال می‌شود. این تغییر، سازوکارهای اجرایی و قضایی را متعادل‌تر می‌کند و از سوءاستفاده احتمالی جلوگیری می‌کند.

۳. تاثیر بر دعاوی حقوقی و ثبت مهریه

اجرای قانون جدید، ثبت مهریه در دفاتر رسمی و مطالبه آن از مسیر قانونی را همچنان الزامی می‌کند. دفاتر ثبت ازدواج و مراجع قضایی پس از اجرایی شدن قانون موظف به رعایت سقف جدید هستند.

حق ثبت مهریه

حق ثبت مهریه هزینه‌ای است که برای ثبت درخواست مطالبه مهریه در دفاتر رسمی یا مراجع قضایی دریافت می‌شود. بر اساس قانون جدید، زن برای مطالبه مهریه تا سقف ۱۴ سکه موظف به پرداخت حق ثبت است و ادامه فرآیند مطالبه پس از پرداخت این هزینه، به صورت قانونی ممکن می‌شود.

میزان حق ثبت معمولاً حدود ۲.۵ درصد از بهای مهریه محاسبه می‌شود و بر اساس نرخ روز تعیین می‌شود. این سازوکار، تضمین می‌کند که مطالبه مهریه از مسیر رسمی انجام شود و حقوق زن حفظ شود.

پرسش‌های متداول

۱. قانون جدید مهریه ۱۴ سکه از چه زمانی لازم الاجرا می‌شود؟

پس از تأیید شورای نگهبان و ابلاغ رسمی رئیس‌جمهور، قانون لازم‌الاجرا خواهد شد و مراجع قضایی موظف به رعایت سقف جدید ضمانت اجرای مهریه خواهند بود.

۲. آیا مهریه همچنان عندالمطالبه است؟

بله، مهریه همچنان می‌تواند عندالمطالبه باشد و الزام به عندالاستطاعه ندارد. زن می‌تواند تمام مهریه را از ابتدای مطالبه درخواست کند، بدون آنکه محدود به توانایی مالی شوهر باشد.

۳. آیا میزان مهریه در قانون جدید تغییر کرده است؟

خیر، قانون جدید تنها سقف ضمانت کیفری مهریه را کاهش داده و تغییری در مقدار و ماهیت مهریه ایجاد نکرده است.

جمع‌بندی

قانون جدید مهریه ۱۴ سکه، تصویب شده در تاریخ ۱۴۰۴/۰۹/۱۲ مجلس شورای اسلامی، با هدف کاهش فشار کیفری بر مردان و حفظ حقوق مالی زنان طراحی شده است. این تغییر تنها نحوه اجرای ضمانت کیفری را اصلاح می‌کند و حق زن برای مطالبه مهریه کامل را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. پس از تأیید شورای نگهبان و ابلاغ رئیس‌جمهور، قانون لازم‌الاجرا خواهد شد و مراجع قضایی و دفاتر ثبت ازدواج موظف به رعایت آن هستند.این قانون به نحوی متعادل، حقوق زنان و مردان را در موضوع مهریه حفظ می‌کند، فشارهای غیرضروری را کاهش می‌دهد و چارچوب جدیدی برای مطالبه قانونی مهریه ایجاد می‌نماید.